মানৰ দিন: আহোম সাম্ৰাজ্যৰ পতন আৰু অসমত মান আক্রমণৰ সম্পূর্ণ ইতিহাস

মিঙ্গিমাহা তিলোৱাই যোগেশ্বৰসিংহক নাম মাত্রকৈ লোকদর্শক ৰজা পাতি, গোটেই দেশত এইবাৰ নিজৰ এক্তিয়াৰ চলাবলৈ ধৰিলে, আৰু চাৰিওফালে “মানৰ দিন” বুলি ৰাষ্ট্ৰ হৈ পৰিল। তাৰ পাচত, টেপৰতলীয়া ৰূপেশ্বৰ আৰু কলিমন বুঢ়াগোহাঞি, জাইৰৌ ফলীয়া ফৈদৰ কোটালৰ পুত্ৰ বৰগোহাঞি, পিঞ্জলি বৰপাত্ৰগোহাঞি, বদন বৰফুকনৰ দ্বিতীয় পুত্র পিয়ালি, সন্দিকৈব বালি আৰু ভদ্ৰচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, লুখুৰাখনৰ বগাদমৰা, দুৱৰাৰ পিয়ালি বৰফুকন, এই বিলাক মান-সেনাপতিৰ বাচনিমতে নতুনকৈ বিষয়া হয় (১)। সেই সময়ত দেশ অবাজকৰ দৰে হোৱাত, ৰাইজ ভাগিবলৈ ধৰিলে। মিঙ্গিমাহা তিলোৱাৰ অধীনত দহ হাজাৰ মান-সেনা আছিল। সেই বিলাকক পোহ-পাল যোগান দিয়াটো তেওঁৰ পক্ষে টান হলহি। সেই কাৰণে, তেওঁ সেনাবিলাকক তিনি ভাগ কৰি, এভাগ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাবে, এভাগ দক্ষিণ পাৰে আৰু এভাগ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজেদি ভটিয়াই দেশত লুটপাট লগাবলৈ এৰি দিলে। সিহঁত যি ফালেদি গ’ল, সেই ফালে দেশত মহামাৰী হোৱাৰ দৰে হ’ল। লগে লগে প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰ সীমা নথকাত পৰিল। সেই উৎপাত লগাই, মান সেনা উত্তৰ পাৰে দৰঙ্গৰ সীমা আৰু দক্ষিণ পাৰে গুৱাহাটীৰ সীমা পালেগৈ। এনেতে চন্দ্রকান্তসিংহ স্বর্গদেবে মানহঁতক আকৌ ওচৰ চাপিবৰ দেখি, অলপীয়া সৈন্যেৰেই যথাৱতকৈ আগভেটা দিবৰ অর্থে আয়োজন কৰিছিল। কিন্তু, সেই সময়তে মানৰ তিনিওজাক সেনা গৈ আকৌ একে ঠাই হোৱাত, সিহঁতৰ গতি ভেটা দি ৰখা অসম্ভৱ হ’ল। গতিকে চন্দ্রকান্তসিংহ স্বর্গদের ভটিয়াই বৃটিচ ৰাজ্যত সোমালগৈ। মানহঁতে গুৱাহাটী নগৰ হাত কৰি লৈ, আকৌ উলটি উজাবলৈ ধৰিলে। ভটিয়াই যাওঁতে মানহঁতে ঢলিয়াই যোৱা অসমীয়া প্রজা পুনঃ ঠন্ ধৰিবলৈ নৌ পাওঁতেই, আকৌ সিহঁতে উজাই আহোঁতে কৰা অত্যাচাৰত সমূলি জঁয় পৰিল। এনে ওপৰা-উপৰি পীড়নত অসমীয়া প্ৰজাৰ একেবাৰে পিতৃ মৰিল। প্ৰজাৰ দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হ’ল। চন্দ্ৰকান্তসিংহ স্বৰ্গদেৱৰ পক্ষে এই কথা অসহনীয় হোৱাত, তেওঁ ইফালে-সিফালে বিচাৰি ৪০০০ বাৰেবৰণীয়া সেনা গোটাই লৈ, মৰসাহ দি. মানসেনাক আক্ৰমণ কৰিবলৈ উজাই গ’ল। ইফালে পুৰন্দৰসিংহ স্বৰ্গদেৱে আৰু কচিনাথ বুঢ়াগোহাঞি ডাঙ্গৰীয়ায়ো বেজিনী আৰু ভোটানৰপৰা কিছুমান সৈন্য গোটাই লৈ চন্দ্রকান্তসিংহ স্বৰ্গদেৱক সহায়কৰিবলৈ গাত ললে। এনে বন্দবস্তুত অলপীয়া সেনাবেই স্বর্গদের চন্দ্রকান্ত সিংহই মৰোঁজীওঁকৈ বিষম বিক্ৰমেৰে, খ্রীঃ ১৮২১ চনত যোৰহাটৰ উত্তৰে ‘মহগড়’ নামে ঠাইত মান-সেনাৰে সৈতে ৰণ পাতিলেগৈ।চন্দ্রকান্তসিংহ স্বৰ্গদেৱে মনৰ বেজাৰত প্ৰাণটাকি যুঁজিলে। আৰু মান-সেনা পাচলৈ ঠাৱৰিব নোৱাৰা হৈছিলগৈ। এনেতে, ১৮২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আৰম্ভণতে বহুত সৈন্য লৈ মান-সেনাপতি মিঙ্গিমাহা বন্দুলা বৰগোহাঞিয়ে যোগ দিলেহি। এই যুদ্ধত স্বর্গদেবের যদিও ঘাটিল, তথাপি মানেও এপালি ভালকৈ পালে। চন্দ্রকান্তসিংহ স্বর্গদেবে বণত ঘাটিলত, পুৰন্দৰসিংহ স্বৰ্গদেবে গোটোৱা সৈন্যৰে সৈতে আৰু তেওঁ একো কৰিব নোৱাৰিলে। ‘মহগড়ত’ চন্দ্রকান্তসিংহৰ হাতত সেকা পাই মানহঁতে নেগুৰত গছকা সাপৰ দৰে খঙ্গত যাকে যতে পালে তাকে ততে নানা অসহনীয় অত্যাচাৰ কৰি নিচ্ছু অসমীয়া প্ৰজাবোৰৰ ওপৰত খং সাবিবলৈ ধৰিলে। মহগড়ৰ ৰণত জয়লাভকবি মানহঁতে দুগুণ উৎসাহেৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দুয়োপাৰে গোটেইখন অসমদেশ সম্পূর্ণরূপে হাত কৰি ললে। চাৰিওফালে ‘মানবদিন’ বুলি অত্যাচাৰৰ ঢৌ বিয়পি পৰিল। এনেতে, মিঙ্গিমাহানান্দক্যাডেঙ্গ মগউন আহি বদলি দিয়াত, খ্রীঃ ১৮২৩ চনৰ আহিনত মিঙ্গিমাহাবন্দুলাই অপাইকান চমুৱাৰ ঘৰমূৰি আৰু পাইকানৰ পোৱামূৰি ৫ টকাকৈ বৰগণি ধন তোলাই লৈ স্বদেশলৈ গুচি গ’ল। তেওঁৰ পাচতে মিঙ্গিমাহা তিলোৱাই ঘৰমুৱা হ’ল। (১)